Méér dan een school

In 2020 begonnen twee net afgestudeerde tuinders op een tijdelijk terrein aan de Sixhaven. Tijdens dat jaar kwamen ze tot de conclusie dat er in de stad behoefte is aan meer kennis over groente telen en aan een plek om het ook echt te doen. En niet even, maar een heel jaar lang, want zo lang duurt een tuinseizoen. Groente telen is werken in de zorg en dat doe je niet een dagje en leer je niet uit een boekje. Zelf wisten ze er inmiddels het nodige van en hadden ze ervaring opgedaan op diverse tuinen. Ze konden langer op het terrein aan de Sixhaven blijven. Zo werd de Moestuinschool een feit.

Het begin: ‘Soep uit Noord’

Ze startten op 1000 m2 bouwterrein vanuit het idee om zelf een bijdrage te leveren aan de in hun ogen noodzakelijke voedseltransitie. Een voedselomgeving te maken, een plek, waar groente en kruiden van het seizoen groeien midden in de stad en waar de werkelijke waarde van voedsel zichtbaar wordt: hoeveel werk het is om die op een goede manier te telen. Met soeprecepten van mensen uit de buurt als uitgangspunt. Soep van het seizoen, van april tot en met oktober. Het lukte! En meer nog dan groente kweekten ze voedselbewustzijn.

Méér dan soep

In gesprekken met de ‘helpende handen’, vrienden en passanten bleek dat veel mensen in de stad het verbouwen van eigen groente wel interessant vinden, er allerlei meningen over hebben en ideeën, maar zelf, met de vingers in de aarde groente telen lukt niet zo. Stadsmensen weten niet goed hoe ze een plantje op moeten kweken en overzien al helemaal niet het volledige systeem, van zaadje tot bord. De tuinders waren zelf vóór 2017 ook niet veel meer dan welwillende amateurs, maar leerden in de afgelopen drie jaar heel snel heel veel bij. Dat kan iedereen, dachten ze. Als je maar wil, als je maar weet wat je doet, als je maar volhoudt en vooral: als je het maar doet.

De oprichters

Nancy Wiltink en Michel Olden zijn de tuinders van Soep uit Noord en tevens de initiatiefnemers en hoofddocenten van De Moestuinschool en vanaf tuinseizoen 2022 aangevuld met Aliet Rogaar. Sinds 2017 werken ze samen en zijn beide betrokken bij de invulling van de tijdelijke ruimte in het gebied Sixhaven. Ze volgden samen de opleiding tot professioneel stadslandbouwer/tuinder aan de Warmonderhof in Dronten (Biologische landbouw). Eind 2020 richtten ze stichting ‘De eetbare stad’ op. De Moestuinschool is in 2021 de belangrijkste activiteit van de stichting. Meer over Michel en Nancy lees je onder ‘De mensen’. In het stichtingsbestuur zitten: Bart Willems (voorzitter), Saskia ten Kate (secretaris), Quierine Wesseldijk (algemeen bestuurslid) en Marco Kooistra (penningmeester)

Deskundigheid

Een paar keer zullen we ook gastdocenten uitnodigen, die bijvoorbeeld meer kunnen vertellen over principes van een mooie moestuin (een landschapsarchitect) of seizoensvoedsel van eigen bodem (een chefkok). Ook zullen we één of twee lesdag op excursie gaan naar interessante stadslandbouwprojecten of tuinderijen in en om de stad, zoals het in aanleg zijnde voedselbos Zuid-Oost of Spaarnwoude, in overleg met de cursisten. Bestuursvoorzitter Bart Willems was tot 2021 docent Tuinbouw aan de Warmonderhof en staat de oprichters bij met raad en daad, ook andere oud-docenten advisren de Moestuinschool en ook de tuinders bij wie ze zelf gewerkt hebben steunen de school met hun adviezen. 

Meer dan groente

De school wil verder gaan dan praktische kennis aanleren. Actuele ontwikkelingen in de landbouw en klimaat laten zien hoe het voedselsysteem momenteel piept en kraakt. Voedsel wordt verspild, mensen eten te veel vlees, de grond wordt uitgeput, pesticiden en kunstmest zorgen voor meer problemen dan ze oplossen, voedsel op je bord reist soms eerst vier keer de wereld over. Steeds luider klinkt de roep om het anders te doen, maar voor veel mensen in de stad, die hun eten bestellen of gauw kant en klaar in de supermarkt halen, is dit de ver van mijn bed show.

Gelukkig is juist in Amsterdam óók een grote groep mensen, die zich hier in toenemende mate wel druk over maakt. Biologische winkels en markten doen het goed in de stad en overal kan je vegetarisch of zelfs vegan eten. Kan je beter een bijdrage leveren als je beter weet hoe je groente teelt? Wij denken van wel. Jaar 2021 zal laten zien of het zo is.

Na 2021 begint het pas

De tuinders streven ernaar dat de tuinschool zal werken als een steen in de vijver: als de school jarenlang doorgaat en elk jaar nieuwe mensen weet aan te trekken, komen er steeds meer mensen in de stad die weten wat er nodig is om kleinschalig hun eigen voedsel te verbouwen en ontstaat er een netwerk van mensen met dezelfde achtergrond, waarmee je plantjes, zaad en kennis kunt uitwisselen. Anders dan in de volkstuinen is doorstroom gegarandeerd. Al die cursisten kunnen meehelpen het (openbaar) groen van Amsterdam op alle mogelijke manieren om te toveren tot voedselbron en inspiratiebron op het gebied van eetbaar groen. Niet alleen omdat het leuk is, maar ook daadwerkelijk als onderdeel van het dagelijks voedsel. Doordat de tuin zich baseert op agro-ecologie, een manier van teelt die is afgestemd op de natuur, wordt ook aan biodiversiteit gewerkt en verrijking van de stadsecologie.

Plantaardig eten

Met als extra duurzame ambitie van de initiatiefnemers: een bijdrage leveren aan de voedseltransitie. De Tuinschool legt de nadruk op plantaardig voedsel i.p.v. dierlijk, nadruk op biologische teelt inplaats van gangbare, met gebruik van permacultuur principes bij het ontwerpen van je eigen tuin. Zeker in de stad Amsterdam, een bijzonder microklimaat omgeven door koeienboeren in het veenweidegebied, best belangrijke aandachtspunten