Peulen telen, de vlinderbloemen van de tuin

Vlinderbloemigen, heten ze, de peulen en ze hebben dan ook elfjesachtige bloemen. Peulen zijn het plantaardige eiwit van de toekomst, zeggen ze. Wie geen vlees of zuivel eet, kan bij de peulen veel eiwit en variatie vinden. De meeste tuinders zijn dol op peulen, wij ook. Ze komen in soorten en maten en bijna alle soorten en maten hebben wel iets fijns. Ik weet nog goed dat ik de eerste keer capucijners zag bloeien, wat een schoonheid. Peulen zijn óók het eten van oude tijden. Zolang er mensen leven, eten ze bonen. Lekker makkelijk eiwit dat je droog kunt bewaren zonder bederf. Ooit waren er er in verschillende continenten verschillende bonen:


1)    die van de oude wereld (Eurazië)
zoals: tuinbonen, kikkererwten, peultjes, groene (split-) erwten, linzen;
2)    die van de nieuwe wereld (Noord-, Centraal en Zuid-Amerika)
dat zijn o.a.: sperziebonen, witte bonen, snijbonen, kievitsbonen en ook de pinda; totaal meer dan 4000 soorten
3)    Aziatische en Afrikaanse bonen
soja bonen, mung bonen (taugé), kouseband, koetjes erwten, enz.

Bonen, tradities en bijgeloof

Rauwe bonen zijn niet zoet, zoals het spreekwoord beweert, maar giftig. Eet dus nooit rauwe bonen. Voedsel dat tegelijkertijd zo belangrijk èn potentieel dodelijk is, is omgeven door veel taboes en bijgeloof. Zoals de geur van tuinbonen, die zou mensen euforisch maken, die dan dus ‘in de bonen’ zijn. Sommige mensen bakken met driekoningen een koek met een boon erin en wie de boon in zijn stuk heeft is de koning. Deze traditie heeft niets met de koningen te maken, maar alles met de Romeinse winterfeesten, de Saturnalia. Romeinen bakten al een koek met een boon, bonen werden door de Grieken gebruikt om te stemmen, een witte boon was een ‘ja’, een zwarte een ‘nee’. Een voor ons waarschijnlijk bizarre traditie was dat het hoofde van de huishouding tijdens de feesten voor de doden midden in de nacht op blote voeten door het huis liep en zwarte bonen over zijn schouder wierp, om zo kwade geesten te weren.

Stokken, rijsnetten of stoeltjesteelt

Voor tuinders is één van de zegeningen van de bonen dat ze stikstof in de bodem vastleggen, of eigenlijk: ze werken samen met bacterien die dat doen. Wageningers vonden uit hoe dat precies in zijn werk gaat: lees hier het artikel. Ze bemesten dus als het ware zichzelf. Een andere zegen is dat ze vaak omhoog groeien, waardoor ze relatief weinig ruimte innemen. Nadeel is dan wel dat ze ergens tegenaan of omheen moeten klimmen. Wij hadden op de tuin vorig jaar heel veel bamboe stokken cadeau gekregen van een boomteler en hadden voor de bonen van die leuke bonentipi’s gemaakt. Helaas hadden we ons er nog niet zo heel goed in verdiept, want kapucijners en erwten hebben gaas nodig om te klimmen, die ranken niet om stokken heen, dus maakten we om alle tipi’s een spiraal van touw. Toen konden we niet meer wieden. Bovendien ontdekten de duiven onze overheerlijke erwtjes en zo werd de erwtenteelt ons eerste fiasco. De kapucijners gingen al beter, de vlammend rode kievietsbonen werden een hit. Dit jaar hebben we wel rijsnetten op de tuin voor de peultjes, en één van onze tuingroepen heeft er tegen de vogels allemaal stekelige takken omheen geplant. Zelf wilden we er wat dode bramentakken omheen steken. We gaan kijken of er dan ook nog een net overheen moet. Maar behalve de klimmende bonen, heb je ook struikjes, de tuinbonen en van veel rankende bonen heb je ook struikvarianten. Wij zijn helemaal dol op ‘stoeltjesteelt’: drie struikjes samen omhoog laten klimmen, die zo één sterke stam vormen en per plek heel veel bonen geven

Voorzaaien

Vogels eten ook graag de net gezaaide peulen en erwten, om dat te voorkomen zaaien we ze voor. Bij alle peulen en erwten gaat dat behoorlijk makkelijk. Ze hebben veel voedsel bij zich, dus als je ze voorweekt (een paar uur is al genoeg) en in vochtig gemaakte houtvezel ‘zaait’ heb je zó een hele bak kiemplantjes, die ook nog eens heel makkelijk te verplanten zijn, omdat ze heel los in de houtvezel staan. Uitplanten is best een werkje, maar als je een paar keer hebt meegemaakt dat de vogels al je bonen uit de grond hebben gehaald, heb je dat er graag voor over. Helaas zijn er ook nogal wat luizen die graag bonen eten. Daar schijnt dille planten dan weer tegen te helpen. En genoeg regen.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *